Çok uzun süredir, hayranlıkla izlediğim, hakkında yazılanları merakla, sevgiyle, okuduğum çok genç yaşta sorumluluk alan ve hala çok genç, girişimci Evrim Aras‘ı basında çıkan yazıları da ekleyerek sizlerle paylaşmak istedim.Evrim Aras 1979 doğumlu, şirketin yönetim kurulu başkanı olduğunda sadece 28 yaşındaymış. O da ilk dönemlerde iş konusunda babası kuşak çatışması yaşamış.Ama yılmamış çok genç yaştan itibaren şirketin tüm departmanlarında görev almış, bildiği doğruları savunmuş.Bu gün gelinen nokta da ise bütün bu uğraşların, çabaların katkısı çok.Evrim Aras çok iyi bir patron ve yönetici. Hem aile şirketi olan yapıyı annesi ve kardeşiyle beraber çok başarılı yönetmenin çözümünü bulmuş, hem şirketi dünya markası yapma yolunda çok gelişmeler yapmış. Aras Kargo aynı zamanda çevreci bir şirket. Erkek egemen bir şirket olmasına rağmen kadın hakları savunucusu ve koruyucusu bir şirket. Ayrıca her yaptıklarını ölçen değerlendiren ödüller alan kurumsal bir yapı.Evrim Aras benim için idol girişimci genç kadınların en önemlilerinden.Demet Cengiz, Şelale Kadak, Mehveş Evin ve Ece Koçal‘ın yazıları ile sizler de daha çok tanıyacağınız Evrim Aras’ın çok yönlü çabalarını ve başarıların okuyunca çok seveceksiniz, gurur duyacaksınız eminim.Sevgiler, sevgiler..
Önce DEMET CENGİZ’in yazısı ile…
28 yaşında Aras Kargo’nun başına geçen Evrim Aras, bu süre zarfında şirketi dar boğazdan kurtarıp 2 kat büyüttü.
Yedi yıl önce babasının vefatıyla 28 yaşında Aras Kargo’nun başına geçen Evrim Aras, bu süre zarfında şirketi dar boğazdan kurtarıp 2 kat büyüttü.
Aras Kargo Yönetim Kurulu Başkanı Evrim Aras, genç ve kadın yönetici olarak sadece Türkiye’de değil dünyada da dikkat çekiyor. Kargo alanında kadın patron bir yana, kadın yönetici bulmak bile çok zordur.
Birleşmiş Milletler’in Kadınların Güçlenmesi Prensipleri’ne (WEPs) imza atan ilk Türk kargo firması oldu. İşe alımlarda kadın istihdamına kota koyunca 2 yılda kadın çalışan sayısı yüzde 33 arttı. Çalışanların birinci derece yakını olmayan bir kadın çalışan önermelerine prim verdi. Hamile ve yeni doğum yapan kadın çalışanlara esnek çalışma saatleri sunuldu. Çalışanlara anne-çocuk sağlığı eğitimleri organize edildi. Bölge müdürlüklerinde hijyenik emzirme odaları oluşturuldu. Okulun ilk ve son günü anne-babalara izin verildi. Kadın istihdamına özde önem verdi. Bakın başka neler anlattı.
Fedakarlıklar unutulmaz
– Siz 7 yılda Aras Kargo’yu nereden nereye getirdiniz? Çünkü o sıralar iflas söylentileri bile vardı.
– Evet, battı deniyordu. Çünkü 260 milyon lira borç, 145 milyon lira vergi cezası vardı. Ekonomik kriz dönemiydi. Babam kanserdi, ama yine de 50 yaşında onun kaybı ani olmuştu. Ben 28 yaşında şirketin başına geçtim. Borçluyuz. Kasa boş! 10 bin çalışan var ve maaş ödeyemiyoruz. Maaşlar 6 ay geriden ödeniyor. Çalışanlarımızın fedakarlığını unutamam.
– Nasıl aştınız o zor günleri?
– İnsan kaynağımız vardı. Bağlılık, aidiyet hissi… Herkes kendini değerli hissediyor. Gerçek bir aile gibiydik. Ben tek tek tüm Türkiye’yi dolaştım. Gözlerinin içine bakarak konuştum. Durumu şeffaf bir biçimde paylaştım. Aras battı diye konuşuluyordu. İşin içine ben duygu katmıştım. Bence bu kadın olmanın getirdiği bir farktı. Ben onlara onlar da bana karşı şefkatliydi. Onlar da bana inandı. Daha verimli olduk. Dar boğazı aştık. Ve tabii ki ben de verdiğim sözleri tuttum.
– Şimdiye kadar nasıl bir performans gerçekleşti peki?
– Bu yılı dahil etmeden söylüyorum; yüzde 70 büyüme gerçekleşti. Neredeyse iki kat büyüdük. Bu yılı yüzde 17 büyüyerek 750 milyon lira ciro ile kapatacağız. 2014-2015 için 100 milyon lira yatırım planımız var. Bunun çoğu teknoloji ve insana…
Atatürk’ü örnek alıyorum
– Bu çok erkek egemen bir iş. Başka bir alanı düşünür müydünüz seçme şansınız olsaydı?
– O zor günlerde “Bana ne 10 bin kişiden” diyebilirdim; girip başka bir işte çalışabilirdim. Demedim. Diyemezdim! Şanssızlık der çekilirdim. Ama hayır, ben kendime asla pes etmeyen, en kötü şartlarda bile vazgeçmeyen Atatürk ve Churchill’i örnek alıyorum. Evet, bu alanda kadın patronu bırakın yönetici bile yok. Ben en başta babama olan aşkımdan bu işi sevmeye çalıştım. Ancak zamanla yaptıkça “Evet, benim işim bu” dedim.
– Sizin şahsi olarak melek yatırımcı girişimleriniz de var. Orada neler oldu?
– Teknoloji ve doğa dostu alanlarında faaliyetlerim var.
ŞELALE KADAK’ın yazısı ile…
Aras Kargo’yu gizlice izlediler ödülü verdiler
Celal Aras, 1979 yılında kurduğu kargo şirketi Aras Kargo‘nun, kızı Evrim Arastarafından son 2 yılda 6 kat büyütüldüğünü göremedi. Daha 50 yaşındayken 2008’de vefat etti. Kızı Evrim Aras üniversiteden mezun olduğu 2000 yılından beri Aras Kargo’da çalışıyor, ancak babasının ani rahatsızlığı nedeniyle daha çok sorumluluk almaya başlıyordu. Ne yazık ki genel müdürlük koltuğuna oturduğunda Aras Kargo’da manzara da şöyleydi: Piyasaya ve çalışanlara 245 milyon lira borç, 145 milyon lira vergi cezası, kasada ise 4 bin lira vardı. Üstelik o yönetimi devralırken şirket çalışanlarına 6 ay maaş ödeyemeyecek ve zor günlerden geçecekti. Evrim Aras henüz 28 yaşındaydı ve hiç çekinmeden bir karar verdi. Türkiye’nin 81 ilindeki Aras Kargo’nun büyük çoğunluğu kuryelerden oluşan o gün 9 bin çalışanıyla yüz yüze konuşacak, sahaya inip onlara kendisiyle birlikte mücadele etmelerini söyleyecekti. Nitekim bugün 846’ya ulaşan şubelerin büyük bir kısmını dolaştı. Onların tek tek güvenini kazandı ve aslında imkânsızı başardı.
6 yıl sonra bugün neler mi oldu? Öncelikle Aras Kargo ‘Büyümede Mükemmellik Lideri’ödülünü dünyanın en büyük danışmanlık şirketlerinden Frost&Sullivan‘dan aldı. Üstelik bu ödül için başvuru falan da yoktu ve şirketin İstanbul’da bir şubeleri olmasına rağmen bu ödül için araştırma ekibi ABD’den gizlice gelmiş ve kargo sektörünü ve Aras’ı Türkiye’de incelemiş ve hizmet kalitesini beğenmiş ve sektör ortalamasının üstünde büyümesini ödüle değer bulmuştu.
Evrim Aras ödülünü Londra’da düzenlenen bir törenle alırken, diğer ödül alan şirketler arasında Fiat, Audi ve ismi çok duyulmamış ancak büyük pazarı büyük yenilikler ve teknolojik buluşlarla tanıştıran 7 şirket daha vardı.
Türkiye bu yıl yüzde 4 büyüme öngörürken, Aras Kargo yüzde 17 büyüme planlıyor. Evrim Aras, geçen yıl 640 milyon lirayı bulan cirolarının bu yıl 750 milyon liraya ulaşacağınısöylüyor. Aras Kargo’nun düze çıkıp para kazanmaya başladığı 2011 yılında İş Girişim şirketin yüzde 20’sini 9.8 milyon dolara satın almış.
2013’te ise Avusturya’nın PTT’si Austrian Post, İş Yatırım’ın elinde bulunan yüzde 20 ile Aras Kargo’dan yüzde 5 oranında hisseyi toplam 69 milyon dolara satın almıştı.
Özetle Evrim Aras, belki hayatta başka alanlara kayacakken, babasının ani vefatıyla yönetmek zorunda kaldığı Aras Kargo’yu hem çok hızlı büyütmüş hem de yabancı şirketlerin gözdesi haline gelmesini sağlamıştı. Bugün Aras Kargo’da çalışan 12 bin kişi Aras Akademi’de eğitim alıyor. Aileleri ise TEB ile birlikte başlatılan projeyle finansal okur yazarlık öğreniyor. Çevreciliği şirket önceliği yapan Evrim Aras, 3 bin 300 aracın büyük bir kısmını sürekli yenileyerek doğaya verdikleri zararı azaltıyor ve şimdiden 39 elektrikli aracı filosuna yerleştiriyor. 2 yıl içinde 100 milyon liralık yeni yatırımla ise kargo sektöründe daha da büyüme hedefliyor.
Evrim Aras’a başarısının sırrını soruyorum. “Ortak akıl. Ekiple birlikte yönetiyorum. Aras Kargo kurumsal değildi. Şimdi daha kurumsal. İşimizi ölçmeye başladık. Ölçünce daha kolay yönetiyoruz. Hedef koyabiliyoruz” cevabını alıyorum.
MEHVEŞ EVİN / NEWYORK yazısı…
Erkek egemen sektörlerde, bir şirketin kadın çalışanların eşitliği için çaba harcayacağı pek kimsenin aklına gelmez… Ama işin başında bir kadın olunca, herşey değişebiliyor.
Aras Kargo’nun kurucusu olan babası vefat ettiğinde, Evrim Aras (35) şirketin yönetimini devraldı. Yıl 2008; ekonomik kriz yüzünden finansal darboğazdaki şirketi ayağa kaldırmak kolay olmadı: “Kucağımda küçük bir çocuk, binlerce çalışan ve iflasın eşiğinde bir şirketle karşı karşıyaydım… Ayağa kalktım ve sorumluluğu ele aldım. Hayal eden kadın, başarır.”
Bugün Aras Kargo, 300 milyon dolar ciroluk hızla büyüyen bir şirket. İki yılda kadın çalışan sayısını yüzde 33 artırdı. Şimdi, eşitliğe ve kadın çalışanların hayatını kolaylaştırmaya yönelik uygulamaları hayata geçirme zamanı.
Şirket, bu yıl Birleşmiş Milletlerin’in ‘Kadının Güçlenmesi Prensipleri’ne imza atarak kararlılığını ilan etti. WEP, Türkiye’de daha ziyade büyük sanayi holdinglerinin ve beyaz yakalıların hâkim olduğu şirketlerin imzaladığı bir sözleşme.
“Kargo sektörü, kadın işi değilmiş gibi algılanıyor. Anadolu’nun her yanında şubelerimiz var. Zorlu iş koşulları ve bedensel güç ihtiyacının ön planda olduğu bir alan. Ama kadınların katılımı bizim için çok önemli” diyor Evrim Aras:
“Hayalim, 8 Mart Dünya emekçi Kadınlar Günü’nün cinsiyet eşitliği için çabaların sarf edildiği bir gün olmasından ziyade, kadın-erkek yan yana, kolektif başarının kutlandığı gün olması…”
Hijyenik emzirme odası
New York’ta WEPs’in iş dünyasına nasıl adapte edileceğinin konuşulduğu BM panelinde Aras, bu prensipleri nasıl hayata geçirdiklerini anlattı:
– İşe alımlarda kadın istihdamına zorunlu kota konulması,
– Kadın istihdamının artırılması için çalışanlara anketle öneri sorulması,
– Çalışanların birinci derece yakını olmayan bir kadın çalışan önermeleri ve işe alım gerçekleşirse önerenlere prim verilmesi,
– Hamile ve yeni doğum yapan kadın çalışanlara yönelik esnek çalışma saatlerinin yazılı hale getirilmesi,
– Genel müdürlük ve bölge müdürlüklerinde hijyenik emzirme odaları oluşturulması,
– Annelere ve tek ebeveyn babalara, ilk ve orta öğretimde okuyan çocuklarının okulunun ilk veya son gününde idari izin verilmesi, (“Çoğu çalışan bunun hakkı olduğunu bile bilmiyor” diyor Aras…)
– Çalışanlara yönelik anne-çocuk sağlığı eğitimlerinin organize edilmesi,
– Aras Aile Akademisi çerçevesinde, anlaşmalı 25 üniversitede çalışan eşlerinin merak ettikleri konularda kurs verilmesi. (Aile içi şiddet, ergen eğitimi ve mutluluk, çalışanların en çok eğitim almak istediği konular olarak belirlenmiş)
– Çalışanların eşlerine dönük Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile birlikte açık mesleki öğrenim imkânları.
Türkiye’den sadece 17 kuruluş imzaladı
BM Kadını Güçlendirme İlkeleri (WEP), kurumlarda eşit fırsatlar sunma, ayrımcılık yapmama, iş sağlığı ve güvenliği, eğitim ve gelişim, tedarik zinciri gibi iş ve çalışma koşullarını ilgilendiren alanlarda, cinsiyet eşitliğinin ilkelerini belirliyor.
Dünyada toplam 676 şirketin imzaladığı WEP’e, bugüne kadar Türkiye’de 17 kuruluş imza attı. Bu kuruluşlardan yedisi, Boyner Grubu şirketleri.
Türkiye’den WEP’e imza atan, somut uygulamaları hayata geçiren şirketlerin artması, özel sektörün toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda öncü rol üstlenmesi hayati önem taşıyor. Umarız yakın gelecekte bu bilinç hızla artar.
ECE KOÇAL’ın yazısı ile…
Aras Holding Yönetim Kurulu Başkanı Evrim Aras, baba şirketini yönetmeyi, taşımacılık sektörünü ve sekiz yaşındaki oğluyla paylaştığı hayatı anlattı.
Evrim Aras (33), Aras Holding’de yönetim kurulu başkanı olduğunda henüz 28 yaşındaymış. Bir anda büyük sorumluluklar almış. Öyle ki bu dönemde oğlu Aras da üç yaşındaymış. Ondan güç alarak yedi 24 çalışmış. Geçen beş yılda aile şirketini kurumsal hale dönüştürmüş. Ve şimdi daha rahat bir dönemde. Kendisi ve sekiz yaşındaki oğlu Aras’la evlerinde buluştuk ve önce kariyer hikâyesini konuşmaya başladık.
Aslında o da aynı durumdaki pek çok genç gibi önce babasına karşı gelmiş ve babasının işinde çalışmak istememiş. “Ben kendi istediğim işi yaparım, babamsız da başarılı olurum, kimseye eyvallahım olmaz” diyenlerdenmiş. Bu tavrı daha çocuklukta başlamış. Ortaokulda konservatuvar sınavlarına girmiş ve babası Celal Aras “Şarkıcı mı olacaksın!” diye gitmesine izin vermemiş. “Babam ne diyorsa tam tersini olmak istiyordum” diye anlatıyor o dönemi. Üniversite tercihlerine psikoloji yazmış ama babası tercih kâğıdında yazdığı bölümlerin yerlerini değiştirmiş. Sonunda babanın da kızın da isteği olmamış. Evrim Aras İstanbul Bilgi Üniversitesi Medya ve İletişim Sistemleri Bölümü’ne girmiş. Buradan 2001 yılında mezun olmuş. O zamanlarda da savaş muhabirliği ideali varmış. Bu idealini tam olarak gerçekleştiremese de bir süre atv’de muhabirlik yapmış.
Önce şube görevi
Ama kriz dönemiymiş. Ve ortalıkta çok da iş seçeneği yokmuş. Evrim Aras ilk başlarda çok istemese de baba şirketinde çalışmaya başlamış. Ama işi çok sevmiş. “Sürekli kendini geliştirmen gereken bir iş. Bir de o dönemde yapacak çok şey vardı” diyor. Evrim Aras, ilk günden bu yana Aras Kargo’da hemen her departmanda çalışmış. Önce şubelerde bulunmuş. Daha sonra kurumsal iletişim departmanı kurarak uzun süre burada çalışmış. “Markalaşma dönemimizdi” diyor.
Ve oldukça genç yaşta (27), Aras Kargo Genel Müdürü olmuş. “Çünkü babam kanserdi; benim işleri devralmam gerekti” diyor. 2008 yılında da Celal Aras vefat edince, onunla çalışma tecrübesi olduğu için bayrağı ikinci nesilden Evrim Aras devralmış. “Şu anda üç hissedarız; annem, kardeşim ve ben” diyor ve devam ediyor: “Aile anayasası yaptık, bağımsız yönetim kurulu oluşturduk. Şu an profesyonel yöneticiler tarafından yönetilen, 100 yıllık bir şirket olmayı hedefleyen bir kurum olarak hizmet veriyoruz.”
“Babanız nasıl bir liderdi, siz nasıl bir lider oldunuz?” sorusunu şöyle yanıtlıyor: “Babam çok dominant ve güçlü bir liderdi. Bir karizması vardı. Bu sahiplenici ve tek adam durumu, şirket büyüyünce dezavantaja dönebiliyor. Ben ortak akılla yönetiyorum. Her şeyi ben tek başıma bilemem. Her konunun uzmanı vardır. Daha kurumsal bakıyorum; herkes işini güzel yapsın, karşılığını güzel kazansın, kardeş kardeş yaşayalım (gülüyor). Babamla aramızda böyle bir zihniyet farkı var ama ben de onun yaptığını yapamazdım. Yoktan var edip, 10 bin kişilik iş yaratmak bambaşka bir şey. Her durumda kendinizi sürekli geliştirmeniz, yeniliğe açık ve esnek olmanız, tabii en önemlisi saygı ve güven çerçevesinde karşınızdaki kişileri koştuğumuz yola inandırabilmeniz gerekli.”
Birlikte büyüyoruz
İş hayatına genç atılmasının yanı sıra Evrim Aras çok da genç anne olmuş. 24 yaşında, genel müdür yardımcısıyken Aras’ı kucağına almış. Yönetim kurulu başkanı olduğunda ise Aras üç yaşındaymış. “Hâlâ Aras’la birlikte büyümeye devam ediyoruz” diyor. Peki merak ediyorum, acaba kendisi hep erken evlenip genç anne olmayı hayal edenlerden miydi diye… Şöyle yanıtlıyor: “Hayır değildim. Baktım aniden evlenmişim ve erkenden çocuk sahibi olmuşum. Yine de ‘Çalışmaya devam etmem lazım’ dedim… Oğlum iki aylıkken işe döndüm. Şanslıydım ki annem kadar iyi bakacak bakıcılara denk geldim. Çok genç evlendim, genç anne oldum, genç patron oldum… Hayat böyle getirdi.”
Şu anki çalışma temposunu ise şöyle anlatıyor: “Yönetim kurulu başkanlığını ilk devraldığımda yedi 24 çalışyordum. Çünkü bir sistem kuruyorduk. Artık profesyonellere devrettiğim için daha rahatım. Çocuğuma daha çok vakit ayırabiliyorum. Dolayısıyla dengede olmayı öğreniyorum. Kendim sağlıklı olacağım, kendimi geliştireceğim ki etrafa faydalı olayım.”
Ardından sektörün dinamiklerini konuşmaya başlıyoruz. Taşımacılık erkek egemen bir sektör gibi görünse de çok öyle olmadığını anlatıyor: “Bizde tepede kadın yöneticiler çok var. Hatta diğer şirketlere oranla daha fazla. Ama ne yazık ki yüzde 50-50 değil. Yöneticilik haricinde fiziksel güce dayanan bir iş olduğu için kadınlar tarafından çok tercih edilmiyor. Kadın kuryelerimizin olmasını istedik. Hatta birkaç tane de var.
Şirket genelinde 9 bin çalışanın 1500’ü kadın. Yönetim kurulunda benim ve annemin dışında ne yazık ki kadın yok. Ama CFO’muz ve en önemli departmanlarımızdan olan insan kaynaklarının müdürü de kadın. Orta kademede dokuz tane kadın yöneticimiz var. Bunun yanı sıra bayi sahiplerimizin çoğunluğu da kadın. Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki bayilerin çoğunun başında kadın girişimciler var. Büyük şehirlerde kadınlar ağır iş yapınca yadırganabiliyor. Ama Anadolu’da kadın öyle değil; çekip çevirir. Aslında bizim işte, insan yönetimi çok önemli olduğu için kadınlar daha başarılı oluyor. Kadınların empati yeteneği daha gelişmiş olduğu için, gerektiğinde kuryelere ablalık, annelik yapıyorlar. Daha çok sayıda kadın müdürümüz olsun istiyoruz.”
Masalları canlandırıyoruz
Ardından Aras’ı konuşmaya başlıyoruz. “Bu zamanda çocuk yetiştirmek için de ayrıca programlı olmak gerekiyor. Hepsinin ayrı ajandaları var. Partisi, kursu, dersi, sporu hiç bitmiyor” diyor ve birlikte neler yaptıklarını anlatıyor: “Cumartesi sabahları Aras’ı basketbola götürüyorum. Oradan sinemaya gidiyoruz. Veya at binmeye çiftliğe gidiyoruz. Bir de kendi kendimize tiyatro yapıyoruz, masalları canlandırıyoruz. Örneğin Kırmızı Başlıklı Kız’ı çalışıp, sonra birileri geldiğinde sahneledik. Numaralarımızı göstermeyi seviyoruz. Aslında biz Aras’la birlikte hayatı paylaşıyoruz. Canım bir şey istiyorsa, Aras’a ‘Yapalım mı?’ diyorum, onun da canı isterse beraber yapıyoruz.”
Bekâr bir anne olmak…
Hayatı paylaşmak deyince, Evrim Aras’ın bekâr bir anne olarak neler yaşadığını, boşanma sürecinin nasıl geçtiğini soruyorum. Şöyle anlatıyor: “2010’da eşimden ayrıldım. Klasik bir söylem ama mutsuz olup, çocuğu mutsuz bir ortamda yetiştirmektense, boşanmak daha doğru. Sonuçta anne-babası boşanan tek çocuk o değil. Hayat Bilgisi dersine bile böyle bir konu eklenmiş. Bu nedenle çocuklara da olağan bir şey gibi geliyor. İlk başta ‘Doğru mu yapıyorum?’ diyorsunuz ama çocuğun huzurunun daha önemli olduğuna karar veriyorsunuz. Tabii o dönemde uzmanların görüşlerini aldık. Ortak bir hayat paylaşıyorsunuz. Ne o sizin robotunuz, ne de siz onun robotusunuz. İki birey bir araya geliyor ve birbirinizi besleyerek büyüyorsunuz. Biz şimdiye kadar boşanmayla ilgili aşırı bir sorun yaşamadık. Ama erkek çocuğu olarak, önünde devamlı bir rol model olmadığı için bazen endişe duyuyorum. Ergenlik döneminde ne olur bilemiyorum. Onu da bir şekilde atlatacağız.”
yaz-gi 